كليات ساختمان

بدرستي قدمت استفادة بشر از سر پناه و يا به طور كلي به مفهوم امروزي قدمت استفاده بشر از مسكن معلوم نيست ولي تقريباً آنرا مي‌توان همزمان با پيدايش بشريت دانست زيرا چنين گمان مي‌رود كه بشر از همان ابتدا براي ماندن از برف و باران و سرما و گرما و حملة حيوانات و همچنين حملة ساير اقوام به غارها پناه برده و اين غارها را مي‌توان اولين محل سكونت براي بشر دانست و از آن زمان تا كنون انسانها هميشه به فكر آن بوده‌اند كه مسكني راحت‌تر و بهتر براي خود تهيه نمايند.

بدرستي قدمت استفادة بشر از سر پناه و يا به طور كلي به مفهوم امروزي قدمت استفاده بشر از مسكن معلوم نيست ولي تقريباً آنرا مي‌توان همزمان با پيدايش بشريت دانست زيرا چنين گمان مي‌رود كه بشر از همان ابتدا براي ماندن از برف و باران و سرما و گرما و حملة حيوانات و همچنين حملة ساير اقوام به غارها پناه برده و اين غارها را مي‌توان اولين محل سكونت براي بشر دانست و از آن زمان تا كنون انسانها هميشه به فكر آن بوده‌اند كه مسكني راحت‌تر و بهتر براي خود تهيه نمايند.

كليات ساختمان

بدرستي قدمت استفادة بشر از سر پناه و يا به طور كلي به مفهوم امروزي قدمت استفاده بشر از مسكن معلوم نيست ولي تقريباً آنرا مي‌توان همزمان با پيدايش بشريت دانست زيرا چنين گمان مي‌رود كه بشر از همان ابتدا براي ماندن از برف و باران و سرما و گرما و حملة حيوانات و همچنين حملة ساير اقوام به غارها پناه برده و اين غارها را مي‌توان اولين محل سكونت براي بشر دانست و از آن زمان تا كنون انسانها هميشه به فكر آن بوده‌اند كه مسكني راحت‌تر و بهتر براي خود تهيه نمايند.
در قرون اخير رشد جمعيت در دنيا رو به ازدياد نهاد بشر از لحاظ علمي و فني مشكلات بسياري را حل نمود و در ساختن مسكن نيز تحولات عمده‌اي بوجود آورد ديگر ساختمانها ي تك واحدي جوابگوي احتياجات جوامع بشري نبوده و به همين علت سيستم خانه‌سازي به كلي دگرگون شده و استفاده از مصالح مقام نيز مانند فولاد و سيمان از ساختمان رايج گرديد در اثر دسترسي به اين مصالح و امكانات ديگر گسترش شهر‌ها از افقي به عمودي تبديل شده و امر آپارتمان‌‌سازي در ساختمانهاي چندين طبقه متداول گرديد.
 
انواع ساختمان


انواع ساختمان از لحاظ مصالح مصرفي:

 

1-ساختمانهاي بتني:

ساختمان بتني ساختماني است كه براي اسكلت اصلي آن از بتن آرمه (سيمان شن، ماسه و فولاد به صورت ميله‌گرد ساده و يا آجدار)استفاده شده باشد در ساختمانهاي بتني سقفها به وسيلة دالهاي بتني پوشيده مي‌شود و يا از سقفهاي تيرچه و بلوك و يا ساير سقفهاي پيش ساخته استفاده مي‌گردد و براي ديوار‌هاي جدا كننده ممكن است از انواع آجر مانند: سفال تيغه‌اي آجر ماشيني سوراخ‌دار آجر معمولي و يا تيغه‌گچي و يا چوب استفاده شده و ممكن است از ديوار بتن آرمه هم استفاده شود. در اين نوع ساختمانها شاه تيرها و ستونها از بتن آرمه از بتن مسلح ساخته مي‌شود.


2-ساختمانهاي فلزي:
 

در اين نوع ساختانها براي ساختن ستونها و پلها از پروفيلهاي فولادي استفاده مي‌شود در ايران معمولاً ستونها را از تير‌آهنهاي I دوبل  يا بال پهن‌هاي تكي استفاده مي‌نمايند و همچنين براي اتصالات از نبشي –تسمه و براي زير ستونها از صفحه فولادي استفاده مي‌شود و معمولاً دو قطعه فولادي را با استفاده از جوش به همديگر متصل مي‌‌نمايند. سقف اين نوع ساختمانها ممكن است تيرآهن و طاق ضربي باشد و يا انواع سقفهاي ديگر از قبيل تيرچه و بلوك و غيره استفاده گردد براي پارتيشنها مي‌توان مانند ساختمانها بتوني از انواع آجر و يا قطعات گچي و يا چوب يا سفالهاي تيغه‌اي استفاده نمود جدا كننده‌ها از مصالح سبك انتخاب مي‌شوند.
 

3-ساختمانهاي آجري:


در ساختمانهاي كوچك كه از چهار طبقه تجاور نمي‌نمايند مي‌‌توان از اين نوع ساختمان استفاده نمود اسلكت اصلي اين نوع ساختمان‌ها آجري بود و براي ساختن سقفها در ايران معمولاً از پروفيلهاي فولادي I و آجر به صورت طاق ضربي استفاده مي‌گردد و يا از سقف تيرچه و بلوك استفاده مي‌شود در اين نوع ساختمانها براي مقابله با نيروهاي جانبي زلزله بايد حتماً از شناژهاي روي كرسي چيني و زير سقفها استفاده شود.
در ساختمانهاي آجري معمولاً ديوارهاي حمال در طبقات مختلف روي هم قرار مي‌گيرند و اغلب پارتيشن ها نيز همين ديوارهاي حمال مي‌باشند حداقل عرض ديوارهاي حمال نبايد از 35 سانتيمتر كمتر باشد.

مراحل مختلف ساختن يك ساختمان

بازديد زمين و ريشه‌كني:

قبل از شروع هر نوع عمليات ساختمانهاي بايد زمين محل ساختمان بازديد شود و وضعيت و فاصله آن نسبت به خيابانها و جاده‌هاي اطراف مورد بازرسي قرار گيرد و همچنين پستي و بلندي زمين با توجه به نقشه ساختماني مورد بازديد قرار گرفته در صورتي كه ساختمان داراي اهميت خاص باشد پستي و بلندي و ساير عوارض زمين مي بايد بوسيله مهندسين نقشه‌بردار تعيين گردد و همچنين بايد محل چاههاي فاضلاب و چاه هاي آب قديمي كه ممكن است در هر زمين موجود باشد تعيين شده و محل آن نسبت به پي‌سازي مشخص گردد و در صورت لزوم مي‌بايد اين چاه‌ها با بتن و يا شفته آهك پر شود و محل احداث ساختمان نسبت به زمين تعيين شده و نسبت به ريشه‌كني (ريشه‌‌هاي نباتي كه ممكن است در زمين روئيده باشد)درآن محل اقدام شود و خاكهاي اضافي(دكاپاژ )به بيرون محل گردد و بالاخره بايد شكل هندسي زمين و زواياي آن كاملاً معلوم شده و با نقشه ساختمان مطابقت داده شود.


پياده كردن نقشه


پس از بازديد محل و ريشه‌كني اولين قدم در ساختمان پياده كردن نقشه مي‌باشد منظور از پياده كردن نقشه يعني انتقال نقشة ساختمان از روي كاغذ بروي زمين با ابعاد اصلي بطوريكه محل دقيق پي‌ها و ستونها و ديوارها و زيرزمينها و عرض‌پي‌ها روي زمين به خوبي مشخص باشد. بايد سعي شود حتما در موقع پياده كردن نقشه از نقشه پي كني استفاده گردد براي پياده كردن نقشه ساختمان هاي مهم معمولاً از دوربين هاي نقشه برداري استفاده مي‌شودولي براي پياده كردن نقشه ساختمان هاي معمولي و كوچك از متر و ريسمان بنائي  كه به آن ريسمان كار هم مي‌گويندهمچنين شلنگ تراز  استفاده مي‌شود براي پياده كردن نقشه با متر و ريسمان كار ابتدا بايد محل كلي ساختمان را روي زمين مشخص نموده و بعد با كشيدن ريسمان در يكي از امتدادهاي تعيين شده و ريختن گچ يكي از خطوط اصلي ساختمان را تعيين مي‌نماييم بعد ديگر ساختمان را كه عمود بر خط اول مي‌باشد با استفاده از قضيه فيثاغورس رسم مي‌نماييم كه در اصطلاح بنايي استفاده از اين روش را روش 3-4-5 مي‌گويند زيرا در اين روش معمولاً اضلاع مثلث 3 متر و 4 متر و وتر مثلث 5 متر است براي مكانهاي كوچكتر و بزرگتر مي‌توان از مضربهاي اين اعداد استفاده نمود.
در موقع پياده‌ كردن نقشه براي جلوگيري از جمع شدن خطاها بهتر است اندازه‌ها را هميشه از يك نقطه اصلي كه آنرا مبدأ مي‌ناميم حساب نموده و روي زمين منتقل نماييم بعد از اتمام كار پياده كردن نقشه و قبل از اقدام به گودبرداري يا پي كني بايد حتماً مجدداً اندازه‌هاي نقشه پياده شده را كنترل نمائيم تا حتي المقدور از وقوع اشتباهات جلوگيري  شود. براي اينكه مطمئن شويم زواياي بدست آمده اطاقها قائمه مي‌باشد بايد دو قطر هر اطلاق را اندازه بگيريم چنانچه مساوي بودند آن اطاق گونيا مي‌‌باشد به اين كار اصطلاحاً چپ و راست مي‌گويند.


گود‌برداري


بعد از پياده كردن نقشه و كنترل آن در صورت لزوم  گود‌برداري انجام مي گردد.گود برداري براي آن قسمت از ساختمان انجام مي‌شود كه در طبقات پايين‌تر از كف طبيعي زمين ساخته مي‌شود مانند موتور خانه‌ها ، انبارها، پاركينگ‌ها و غيره… در موقع گود‌برداري چنانچه محل گودبرداري بزرگ نباشد از وسايل معمولي مانند بيل و كلنگ‌ و فرغون استفاده مي‌گردد. براي اين كار تا عمق معيني كه عمل پرتاب خاك با بيل به بالا امكان‌پذير است (مثلاً 2 متر) عمل گود برداري را ادامه مي‌‌دهند و بعد از آن پله‌اي ايجاد نموده و خاك حاصله از عمق پايين‌تر از پله را روي پله ايجاد شده ريخته و از روي پله دوباره به خارج منتقل ‌مي‌نمايند.
براي گودبرداري هاي بزرگتر استفاده از بيل و كلنگ مقرون به صرفه نبوده و بهتر است از وسايل مكانيكي مانند لودر و غيره استفاده شود از اينگونه موارد براي خارج كردن خاك از محل گودبرداري و حمل آن به خارج كارگاه معمولاً از سطح شيبدار استفاده مي‌گردد. بدين طريق كه در ضمن گودبرداري سطح شيبداري در كنار گودبرداريبراي عبوركاميون و غيره ايجاد مي‌گردد كه بعد از اتمام كار اين قسمت به وسيله كارگر برداشته مي شود.
در ضمن بهتر است كه گودبرداري را تا زير سطح پي‌ها ادامه بدهيم زيرا در اين صورت اولاً براي قالب بندي پي‌ها آزادي عمل بيشتري داريم درنتيجه پي‌هاي  تميز‌تر و درست‌تر خواهد بود در ثاني مي‌توانيم خاك حاصل از چاه كني و همچنين نخاله‌هاي ساختمان را در فضاي ايجاد شده بين پي‌هاي بريزيم كه اين مطلب از لحاظ اقتصادي اهميت زيادي دارد. براي جلوگيري از ريزش ديواره‌هاي محل گود‌برداري به داخل گود معمولاً ديواره اطراف بايد داراي شيب ملايم  باشد كه با خط عمود زوايه‌اي به اندازة   مي‌سازد اندازة اين زوايه بستگي به نوع خاك محل گودبرداري دارد هر قدر خاك محل سست‌‌تر و درشت دانه تر باشد  بزرگتر است.
در صورت وجود ساختمان ديگر در مجاورت محل گود برداري بايد جهت جلوگيري از حوادث و بروز خسارت مالي يا جاني با استفاده از تنگ بندي ساختمان مجاور ضريب اطمينان عمليات را افزايش داد . تنگ ها ترجيحا بايد از نوع فولادي بوده(حداقل تير آهن 14) كه محل اتصال تنگ به ديوار برش 45 درجه مي خورد. ترجيحا تنگ ها بايد توسط جوش به ستون هاي ساختمان مجاور متصل گردد.درصورت چوبي بودن تنگ ها بايد با ميخ كوبي كافي و به اندازه از پايداري مجموعه در برار نيروها اطمينان حاصل كرد.محل اتصال تنگ ها به ديوار بايد توسط گچ كاملا پوشيده گردد تا در صورت حركت يا بروز هر گونه موردي كه امكان ريزش مجموعه را فراهم سازد با مشاهده ترك هايي كه روي قشر گچي ايجاد مي شوداز هر گونه حادثه اي جلوگيري نمود.


پي كني


اصولاً پي كني به دو دليل انجا مي‌شود:
 

دسترسي به زمين بكر


با توجه به اينكه كليه بار ساختمان بوسيله ديوارها يا ستون‌ها به زمين منتقل‌ مي شود در نتيجه ساختمان بايد روي زميني كه قابل اعتماد بوده و قابليت تحمل بار ساختمان را داشته باشد بنا گردد براي دسترسي به چنين زميني ناچار به ايجاد پي براي ساختمان مي‌باشيم.


براي محافظت پايه ساختمان


براي محافظت پايه ساختمان و جلوگيري از تأثير عوامل جوي در پايه ساختمان بايد پي‌سازي نماييم در اينصورت حتي در بهترين زمينها نيز بايد حداقل پي‌هايي به عمق 40 تا 50 سانتي متر حفر كنيم.
 عرض و طول و عمق پي‌ها كاملاً بستگي به وزن ساختمان و قدرت تحمل خاك محل ساختمان دارد درساختمانهاي بزرگ قبل از شروع كار به وسيله آزمايشات مكانيك خاك قدرت مجاز تحملي زمين را تعيين نموده و از روي آن مهندس محاسب ابعاد پي را تعيين مي‌نمايد و در ساختمانهاي كوچك بايد از مقاومت زمين در مقابل بار ساختمان مطمئن شويم.اغلب مواقع قدرت تحمل زمين براي ساختمان هاي كوچك با مشاهده خاك پي و ديدن طبقات آن و طرز قرار گرفتن دانه‌ها بر روي يكديگر و يا با ضربه زدن به وسيله كلنگ به محل پي قابل تشخيص است.


شمع كوبي
 

در زمينهائي كه خيلي سست بوده و به هيچ وجه قدرت تحمل بار ساختمان را نداشته باشند مانند خاك هاي و يا زمينهاي ماسه‌اي و يا در محل هاي كه زمين بكر در عمق‌هاي زياد قرار داشته و برداشتن كليه خاك هاي سطحي مقرون به صرفه نباشد ازطريق شمع‌كوبي بار ساختمان را به زمين بكر منتقل مي‌شود.به اين طريق كه در امتداد پي‌هاي ساختمان يعني در طول ديوارهاي اصلي كه باربر مي‌باشند با فاصله‌هاي معين چاه حفر مي‌نمايند و اين حفاري تا زمين بكر  و محكم ادامه مي‌دهند سپس اين چاه را با بتن و يا شفته پر مي‌كنند بعد از پر كردن اين چاه ها روي آنرا بوسيله طاق هاي آجري و يا سنگي و يا بتوني به هم مربوط نموده و بعد روي آنرا ديوار چيني مي‌نمائيم با وجود اينكه چنين فرض مي‌شود كه كليه بارهاي وارده بر اين شمع كوبي محوري مي‌باشد ولي براي تحمل نيروي برشي و لنگر خمشي احتمالي بهتر است در هر چاه 8 تا 10 عدد ميلگرد آجدار كه قطر آن بوسيله محاسبه بدست مي‌آيد و نبايد از ميلگرد نمره 10 كمتر باشد قرار داد و آنها را به وسيله ميلگردهاي عرضي دور پيچ شده به يكديگر متصل نمود.


ساختمان فلزي


ساختمان فلزي ساختماني است كه ستون ها و تيرهاي اصلي آن از پروفيل‌هاي مختلف  فلزي بوده و بار سقف هاي و ديوارها  و جدا كننده‌ها بوسيله تيرهاي اصلي به ستون منتقل شده به وسيله ستون  ها به زمين منتقل گردد.


مزايا و معايب


اجرا اين نوع ساختمانها خيلي سريع پيشرفت مي‌نمايد در صورتي كه براي ساختن نوع  بتني يا آجري زمان بيشتري لازم است. ستون ها و قطعات باربر ساختمان‌هاي فلزي فضاي كمتري  را اشغا ل  مي‌نمايد  و اين خود باعث بوجود آمدن سطح مفيد زيادتر در ساختمان هاي فلزي مي‌گردد. در صورتي كه براي ساختمان هاي بتني مرتفع ناچار به ايجاد ستون ها و ديوارهاي قطور مي‌باشيم.
ساخت قطعات ساختمان هاي فلزي در خارج از محوطه كارگاه ممكن بوده و اين خود از لحاظ دقت كار و كيفيت بهتر قطعات و همچنين از لحاظ اقتصادي به صرفه مي‌باشد. ساختن ساختمان هاي فلزي كمتر تابع آب و هوا و عوامل جوي مي باشد در صورتي كه ادامه كار ساختمان هاي بتني در هواي زير4 درجه سانتي گراد  ممنوع است .امكان تقويت ساختمان بعد از اتمام كار از مزاياي ساختمان فلزي است.


پي‌سازي در ساختمانهاي فلزي
 

در ساختمانهاي فلزي بيشتر از پي هاي   منفرد استفاده مي‌نمايند و در زمينهاي سست و ساختمانهاي بسيار سنگين از پي‌هاي سراسري هم استفاده مي‌كنند پي‌هاي منفرد براي ساختمانهايي كه بار آن به طور متمركز به زمين منقتل مي‌شود ساخته مي‌گردد مانند ساختمانهاي فلزي و يا بتني.


زمين مناسب:


زميني براي پي سازي مناسب است كه قدرت مجاز آن تاب و تحمل وزن ساختمان را داشته باشد در هر حال در موقع پي‌سازي بايد سطح زير پي كاملاً صاف و تقريباً تراز بوده و عاري از خاشاك و يا هر نوع عوامل خارجي باشد و بايد پي‌سازي مستقيماً از روي خاك انجام شود.


بتن مگر بتن : 

 
مگر كه به آن بتن لاغر يا بتن كم سيمان هم مي‌گويند  اولين قشر پي‌سازي در پي‌هاي منفرد مي‌باشد مقدار سيمان در بتن مگر در حدود 100 الي 150 كيلوگرم در متر مكعب است در پي‌ها بتن مگر به دو دليل مورد استفاده قرار مي‌گيرد:


براي جلوگيري از تماس مستقيم بتن اصلي پي با خاكبراي رگلاژ كف پي و ايجاد سطحصاف براي ادمه پي سازي ضخامت بتن مگر در حدود 10 سانتي‌متر مي‌باشد و معمولاً قالب‌بندي از روي بتن مگر شروع مي‌شود.

 

دیدگاه خود را بیان کنید
کلیه حقوق مادی و معنوی این وب سایت برای tvazhe.com محفوظ می باشد
طراحی سایت-بهینه سازی سایت- هاستینگ توسط سنادیتا
SANADATA | SanaCMS 7.3
/div>